Uspomena na jedan porodični odlazak do Dag banjice

7nov2025 Uspomena na jedan porodični odlazak do Dag banjice

To je jedno od omiljenijih izletišta Piroćanaca i jedno od mesta do koga stanovnici Pirota najčešće odlaze da ,,protegnu noge''. Voda Dag banjice je provereno dobra za lečenje spoljnih rana i želudačnih oboljenja. Njen veliki potencijal je izuzetno slabo iskorišćen...

Do Dag banjice se može na dva načina - živopisnom dolinom Gradašničke reke iz sela Gradašnica (oko 2 km ili 30-40 minuta laganog hoda) ili sa puta za Zavojsko jezero, uz napomenu da je drugi put kraći (oko 20 minuta), ali i teži u povratku, pogotovo ako se kući nosi desetak litara lekovite vode (što mnogi praktikuju).

Ja sam 25. novembra 2012. godine do glavnog izvora došao na prvi način, iz Gradašnice, sa majkom, suprugom i ćerkom. Imali smo lepo poznojesenje vreme:

Levo i ispod uspona na prvoj fotografiji je ,,Ljutin jaz'', moje omiljeno mesto za kupanje sa prelepim vodopadom.

Nezaobilazna prolazna mesta su ,,Kace'' (vir za kupanje, druga od naredne 4 fotografije):

... i Pantin most, gde se prelazi na desnu obalu Gradašničke reke:

Mesto gde je nekada bio u funkciji zatvoreni bazen i do koga se dolazi spustom sa puta za Nišor i Zavojsko jezero, pre 13 godina je izgledalo ovako:

Pošto su po definiciji ,,banje'' - mesta gde izbijaju termalno-mineralne vode zagrejane iznad 28^oC, a ,,banjice'' - mesta izbijanja ovih voda manje zagrejanosti, pravilniji naziv je ,,Dag banja'', ali je naziv ,,Dag banjica'' opšte prihvaćen među lokalnim stanovništvom.
Slično Zvonačkoj banji, i Dag banjica je bila poznata kao lečilište još u antičko doba. Oko izvora su otkrivene ruševine koje potiču iz doba vladavine Rimljana.
Izvorište Dag banjice nalazi se u dolini Dobrodolske tj. Gradašničke reke, desne pritoke Nišave. Termalni izvori izbijaju u omanjenom erozionom proširenju, neposredno ispod kanjonske klisure Dobrodolske reke.
Najuzvodniji termalni izvor naziva se ,,Stara banjica'' i izbija iznad vodenične vade, neznatno iznad korita reke. Voda izbija sifonski, uz snažnu emanaciju gasova. Klobučanje se odvija u intervalima od 30 sekundi do jednog minuta, što podseća na rad gejzira. Iz ovog izvora ističe u proseku 20 l/s, a temperatura vode iznosi 30^oC. Vode ,,Stare banjice'' sadrže i dosta urana i stroncijuma, pa po ovim osobinama spadaju u radioaktivne.
,,Glavni izvor'' se javlja nešto nizvodnije, na desnoj strani korita reke. Termalna voda ističe iz pukotine i razliva se preko terasaste zaravni, dok je jedan deo zahvaćen i korubom preveden u bazen, prečnika oko 3 m, koji služi za kupanje. Sa oko 60 l/s to je najsnažniji izvor u razbijenom izvorištu. Izvor se ne muti, nema taloga, a voda je takođe zagrejana na 30^oC.
Najniži položaj ima izvor ,,Selske vodenice'', koji se javlja na levoj obali reke, oko 2 m iznad korita. Pored glavnog mlaza, voda se javlja i u omanjem udubljenju kao i u koritu reke, na nadmorskoj visini od oko 460 m. Izdašnost ovog izvora je mala i kreće se oko 2-3 l/s. Voda je nakiselog ukusa, sadrži dosta ugljen-dioksida, a zagrejana je na oko 21.5^oC.
Sva tri izvora izbijaju na malom međusobnom rastojanju i uz malu razliku u nadmorskoj visini. Pretpostavlja se da vode svih izvora potiču iz istog rezervoara, ali da se u višim delovima tokovi razilaze po različitim pukotinama duž kojih se mešaju sa podzemnim kraškim vodama. Otuda kasnije i razlike u temperaturi, sastavu, ukusu i mirisu njihovih voda.
Ispod ,,Stare banjice'' i ,,Glavnog izvora'' podignuta su dva omanja bazena, ograđena kamenom, koji služe za kupanje i isceljenje brojnih bolesnika, koji preko leta dolaze iz cele jugoistočne Srbije. Termalno-mineralni izvori Dag banjice ne predstavljaju samo neiskorišćen lečilišni već i energetski potencijal jer bi se mogli koristiti za zagrevanje prostorija, plastenika, kao i u otvorenim i zatvorenim bazenima za kupanje.
(Jovan B. Petrović i Milivoje B. Popović: Banje i banjice u Gornjem i Srednjem Ponišavlju - Pirotski zbornik br. 31, 2006)