14nov2019 Posetite dimitrovgradska sela u Zabrđu - Protopopince i Mojince

Dan je sve kraći, a vremenske prilike sve lošije. Uspon na planinske vrhove i obilazak udaljenih vodopada polako će, na stranicama mog bloga, ustupati mesto poseti usnulih i pomalo zaboravljenih sela. Za početak, dva sela koja se nalaze severno od Dimitrovgrada, u kraju poznatom kao Zabrđe. Poslednji put sam ih posetio 8. jula 2018.

Put do Protopopinaca i Mojinaca sam delom opisao u člancima o Smilovskim jezerima, odnosno o Brebevnici i Mazgošu. Ova sela su prilično udaljena od Pirota - 38 odnosno 41.5 km, dok je udaljenost od centra opštine u Dimitrovgradu za oko 24.5 km kraća. Iz Dimitrovgrada se ide putem na sever, preko Kozarice i Smilovaca, sela koje predstavlja centar Zabrđa. U Smilovcima, na raskrsnici kod etno-kafane ,,Bekov'' treba skrenuti desno. Posle 2 km puta u pravcu istoka nailazi se na novu raskrsnicu i Protopopinsku česmu:

Ovde ostavite automobil i u obilazak Protopopinaca krenite peške. U blizini ove raskrsnice nalazi se još nekoliko izuzetno zanimljivih mesta koja zaslužuju da budu posećena: Smilovsko jezero Savat I (poznatije kao Protopopinsko jezero) sa Centrom za hiporehabilitaciju, porodična farma ,,Ravna šuma'' sa neobičnim i autohtonim rasama životinja, kao i izvorište Zabrdske ili Protopopinske reke (teče u pravcu Bugarske i tamo se uliva u Nišavu).

Za Protopopince krenite putem koji vodi od same česme. Do sela nema više od 500 m:

Obiđite selo prateći glavni put. Posmatrajte njegove živopisne stare kuće i kamene ograde:

Doćićete u centar sela gde se nalazi zgrada zadružnog doma i mesne kancelarije. Tu skrenite levo, na put koji vodi do seoske crkve:

Protopopinci (ili Prtopopinci) su po poslednjim podacima iz 2011. godine imali 45 stanovnika. Broj ljudi u ovom selu je nekada bio znatno veći - 1948. godine bilo ih je tačno 500. Naseljavaju ga pripadnici bugarske nacionalnosti. U selu je, nažalost, veliki broj napuštenih kuća:

Spustite se do seoske crkve, koja se nalazi pored samog puta koji od raskrsnice kod Protopopinske česme vodi za Brebevnicu i Mazgoš:

Protopopinska crkva je posvećena Svetom Đorđu. Smatra se da je sagrađena ili obnovljena u poslednjoj četvrtini XIX veka, i to na temeljima razrušene i zaboravljene stare crkve. Prema legendi, temelje razrušene crkve stanovnicima sela je pokazala jedna slepa, vidovita baba (,,Vera i kamen - crkve i manastiri''; Cvetko Ivanov i grupa autora, Dimitrovgrad, 2018). Crkva je potpuno obnovljena 2000. godine. U njoj se nalazi jedna ikona koja je doneta iz Jerusalima, a na zvoniku je sačuvano crkveno zvono, napravljeno 1937. godine u livnici u Jagodini.

Vratite se istim putem nazad, kroz selo. Još bolje, napravite krug i dođite do česme putem uz Zabrdsku reku (oko 1 km).

Na velikoj raskrsnici sada krenite putem na sever, u pravcu sela Mojinci. Ovaj put vodi preko planine Vidlič do sela u dimitrovgradskom Gornjem Visoku - Vlkovije, Donjeg i Gornjeg Krivodola, Boljev Dola, Izatovaca, Braćevaca, Kamenice i Senokosa. Ukoliko su vremenske prilike povoljne, a imate vremena na raspolaganju, ovim putem se možete vratiti u Pirot preko Slavinje, Visočke Ržane, Rsovaca i Planinarskog doma. Na taj način možete napraviti kružnu relaciju u dužini od preko 90 km i da uzput posetite brojna zanimljiva mesta u dimitrovgradskoj i pirotskoj opštini.

Skretanje za Mojince je na oko 2 km od raskrsnice ispred Protopopinaca. Sa porastom nadmorske visine imaćete sve lepši pogled na prostrano Smilovsko ili Odorovsko polje (jedino pravo kraško polje u Srbiji!) i na njegova veštačka jezera - Savat I i II. Takođe, lep je pogled u pravcu sela Brebevnice i Bugarske.

Odvajanje za Mojince je na nadmorskoj visini od oko 770 m. Kao i malopre, ovde ostavite auto i kroz selo prođite peške. Ono se nalazi neposredno posle skretanja sa glavnog puta:

Mojinci su manje selo od Protopopinaca. Po popisu iz 2011. imali su svega 24 stanovnika, a posle Drugog svetskog rata (1948. godine) - 273. Navodno je selo dobilo ime po nekom Moji koji se ovde naselio nekada davno u prošlosti.

Na raskrsnici prikazanoj na sledećoj slici skrenite levo u donji deo sela (desno se ide za seosko groblje i Mazgoš):

U donjem delu sela nalazi se zanimljiva česma. Ovde napravite pauzu, osvežite se hladnom vodom i odmorite:

Vratite se putem kojim ste došli do auta. Produžite putem za Gornji Visok još nekoliko stotina metara. Cilj je doći do mojinačke crkve Svetog Jovona Bogoslova, koja se nalazi na oko 500 m severozapadno od sela i na nešto većoj nadmorskoj visini. Skretanje sa asfaltnog puta je neugledno, ali je obeleženo:

Do crkvice, koja je 2003. sagrađena na mestu stare crkve, treba svega pet minuta hoda. U letnjem periodu staza je urasla, ali je pogled na Zabrđe lep:

Manja je od protopopinske crkve. Pored nje se nalazi stari obročni krst, posvećen Svetom Jovanu, sa nečitkim, oštećenim natpisom. Pored njega je stogodišnji mirosani hrast:

Na sledećim fotografijama možete videti kao izgleda unutrašnjost ove crkve:

Trajanje relacije: oko 3h

Zahtevnost relacije: umerena (2/5)

Karakteristike: relacija u lepom i mirnom kraju, obilazak sela teško pogođenih depopulacijom i njihovih zanimljivih obnovljenih crkava

Rizici: blato (u zavisnosti od doba godine), staza do mojinačke crkve Svetog Jovana Bogoslova nije najjasnija

Komentari

Novi komentar