22nov2020 Uživajte u pogledu sa Paješkog kamena

Zdravstveni problemi su me sprečili da današnji dan provedem u prirodi. Preostalo mi je da se prisećam nekih svojih ranijih dogodovština i avantura. Ovog puta vam predstavljam jedno lepo i atraktivno mesto koje se nalazi u severoistočnom delu opštine Bela Palanka. Poslednji put sam ga posetio 30. marta 2017.

Paješki kamen je markantan planinski odsek, blago zaravnjen na vrhu i vidljiv izdaleka. U dužini od skoro 4 km pruža se između belopalanačkog sela Pajež i pirotskog Bazovika, a negde na polovini ga pod pravim uglom preseca granica dve opštine. Najviši deo, iznad Paježa, dostiže visinu od 1162 m i strmim delom je okrenut na jugozapad, u pravcu Bele Palanke. Selo Pajež je udaljeno od središta svoje opštine 21 km, a od Pirota oko 48 km. Nalazi se u kraju koji je poznat pod nazivom Belopalanački Budžak.

Više puta sam pisao o načinu dolaska u ovaj pomalo zabačeni i zaboravljeni deo belopalanačke opštine. Od velikog mosta na Nišavi, pored stare obilaznice oko Bele Palanke, ide se severoistočnim delom njene opštine, starim putem za Svrljig. Prolazi se kroz sela Donju i Gornju Glamu i Babin Kal, a zatim i preko prevoja Babina glava. Ovaj prevoj između Paješkog kamena i Svrljiških planina je istovremeno i vododelnica. Tako Osmakovska reka teče na jug prema Nišavi, a Paješki potok i Svrljiški Timok pripadaju slivu najveće reke istočne Srbije, Timoku. 

Na otprilike pola puta između Babinog Kala i Miranovačke Kule, skreće se desno za Pajež. Sa ovog skretanja je i najlepši pogled na Paješki kamen. Od skretanja do sela ima oko 3 km:

Pirotski planinari često uspon na Paješki kamen započinju iz sela Orlje, usponom na Orljanski kamen (oko 990 m), koji predstavlja niži, jugoistočni deo masiva Paješkog kamena. Ja sam bio na Orljanskom kamenu, ali nisam pokušao da dođem do Paješkog kamena grebenom, već sam tog lepog prolećnog dana 2017. izabrao da se na vrh popnem iz sela po kome je on dobio svoj naziv. Moja polazna tačka je bio centar sela Pajež, na oko 740 m nadmorske visine. Ovde se nalaze spomen-česma i stara seoska crkva posvećena Svetom arhanđelu Mihajlu:

Pajež je nekada bio veliko selo. Posle Drugog svetskog rata brojao je preko hiljadu stanovnika. Mnogo ranije, 1848. godine, u njemu je otvorena prva privatna građanska škola u belopalanačkom kraju. Današnja seoska škola je odavno zatvorila svoja vrata, a u selu je puno napuštenih i starih kuća. Selo je po popisu iz 2002. brojalo 90 stanovnika.

Nakon dobijanja instrukcija od meštana, krenuo sam jedinim putem koji iz sela vodi u pravcu severa:

Prošao sam kroz mesto koje se naziva ,,Crni kamen'', i ubrzo, na prevoju, skrenuo desno u dolinu koja se pruža sa druge strane Paješkog kamena:

Poučen iskustvima sa uspona na druge stenovite odseke u pirotskom kraju (Stolski kamen, Rosomački vrh, Basarski kamen, Pravac, Divna gorica), plan je bio da se najvišem delu priđe sa njegove blaže strane, okrenute na severoistok. U ovom kraju ne postoje nikakve markacije.

Pre završetka pomenute doline skreće se desno i odatle strmo naviše vodi šumski put. U rano proleće on je bio lako uočljiv, ali u pojedinim delovima godine to može da predstavlja problem.

Sa porastom nadmorske visine, otvara se pogled na knjaževački kraj, najviše staroplaninske vrhove i planinu Vidlič iznad Pirota:

Na zaravni na vrhu ima vode, i tu sam uspeo da vidim jednu uplašenu srnu:

Nepun sat nakon polaska iz Paježa, stigao sam na vrh:

Sa isturenog stenovitog dela posmatrao sam okolinu. Mirno i toplo vreme bez vetra omogućavalo mi je da to činim opušteno i bez žurbe. Krovovi pajeških kuća bili su poda mnom, a u daljini pomenuti planinski venci i mnogi, meni znani i neznani, planinski vrhovi (prevoj Babina glava, selo Kozja, vrh Suligata na Svrljiškim planinama tj. na njihovom početnom, istočnom delu koji se naziva Rinjska planina, Suva planinama sa vrhovima Trem, Sokolov kamen i Divna gorica...). Posebno mi je bilo interesantno da posmatram Divnu goricu iznad Bele Palanke, na čijem sam vrhu bio samo pet dana ranije. U daljini, na severozapadu, pogled seže do Tresibabe i Rtnja, a na severoistoku do venca Stare planine na granici sa Bugarskom.

Duboko u dnu mogao sam da vidim mesto iznad sela Pajež gde sam skrenuo desno, u dolinu koja me odvela do severoistočnih padina Paješkog kamena:

U povratku do centra sela bilo mi je potrebno svega 45 minuta.

Trajanje relacije: oko 4h

Zahtevnost relacije: srednja (3/5)

Karakteristike: jedan od najlepših vidikovaca u pirotskom kraju i markantan stenski odsek vidljiv izdaleka; prelep pogled na Svrljiške planine, Suvu i Staru planinu

Rizici: ne postoje markacije, vrhu treba prići otpozadi - iz doline na severoistčnoj strani; može biti problema u snalaženju sa šumskim puteljcima; biti obazriv na vrhu zbog okomitih stena i moguće jakog vetra

Komentari

Novi komentar
Aca Čurijin
Prelep kraj, prelepo selo, šteta što nema ljudi...
Marija Aleksic
Divan kraj,čist vazduh i prelepi predeli za preporod uma I tela. Kao mala sam često odlazila sa porodicom,a I dan danas "častim" sebe predivnim odmorom u selu Pajež.
Jedan od vecih problema jeste zapravo doći do tamo s'obzirom da put skoro i ne postoji,tako da ako želimo da se turizam I zdrav život u prirodi razvija ,bilo bi zaista lepo kada bio omogućen pristupačan put do malog raja na zemlji prikazanog kroz šume I planinske vrhove. Svakako hvala na divnom prilogu, uzivala sam čitajući
Radisa Ignjatovic Pajez duduljinci
Kamo srece da ima jos ovakve osobe da promovise svoj kraj i selo gde se rodio ili ima koren iz ovog sela.U zadnjih cetri godine pokusavam sa predsednikom opstine da se dogovorim da uradi put uselo i obnovi crkvu ali vidim da su to lazna obecanja.Obecao je da ce resiti nas problem i kao sto rekoh samo se svelo na obecanje.Pisao sam predsednici vlade ministarstvu saobracaja i predsedniku Vucicu i gle cuda dobijam isti odgovor prosledili smo predsedniku opstine i u obavezi je da vam posipa puteve i renovira crkva.Nalozeno mu je da vam se javi.Od toga nista ali necu odustati sad krecem sa narodnim poslanicima da ga javno prozovu na sednici skupstine Srbije.Opet su postavili istog coveka za prvog coveka opstine.Procenite da li trba biti takav covek na tom mestu ako ne saraduje sa narodom.Ova situacija tera ljude da se vrate u selo ali kako kad nemas naj osnovnije infra strukturu put da ne pricam za druge.Pozdrav svim Pajezancima i hajde svi da se udruzimo i da se izborimo da nam se selo malo sredi jer i mi placamo sve obaveze prema drzavi.