Pirot i pirotski kraj

20feb2026 Od farme na Belim vodama do Rosomača

Krenuo sam peške od farme ,,Bele vode''. Udaljena je od Pirota tačno 30 km, a od Visočke Ržane 2 km i nalazi se iznad razdvajanja puteva za Slavinju i Rosomač. Pre otprilike šest godina promenila je vlasnike i ime. Sada je njen naziv ,,Eva''. Zagledana je u severne padine Vidliča, na mestu gde je ova planina najviša (vrh Guvnište sa 1413 m):

Sneg se topio na Staroj planini pa se voda slivala na novi put sa svih strana:

Od farme do Rosomača ima oko 3.5 km. Posle otprilike 1.5 km put pravi zaokret i skreće levo, na sever. Nadalje prati dolinu Rosomačke reke. Sa mesta zaokreta je lep pogled na Slavinju, istočni deo Vidliča, dolinu Visočice i Izatovsko polje koje se u pravcu jugoistoka pruža i dalje od granične linije naše zemlje i Bugarske. Ovde je i lokalna protivgradna stanica:

Odavde se može na dve različite strane do vrlo interesantnih i atraktivnih mesta. Levo je skretanje za Rosomački vrh ili Kuklu, vis od 1236 m koji predstavlja jedan od najlepših vidikovaca u pirotskom kraju. Pronađite nekoliko mojih reportaža na ovom blogu koje opisuju uspon do njega. Na suprotnoj desnoj strani, ispod glavnog puta, možete se oprezno spustiti do velike turističke atrakcije Stare planine i opštine Pirot - kanjona Slavinjski lonci ili Rosomačko grlo. Ranije je skretanje na ovu stazu bilo označeno putokazom. Čitajte kako sam ja to uradio 7. aprila 2024. godine - http://www.pirotskikraj.com/arhiva/1099.

Put počinje da se spušta i, kao što sam rekao, ide uzvodno dolinom Rosomačke reke:

Na ulazu u selo sam bio nakon 35 minuta hoda:

Rosomač je jedno od najživopisnijih pirotskih sela. Uslovno je na oko 870 m nadmorske visine (farma - 750 m). Po popisu iz 2022. godine, ovde je živelo 19 stanovnika. U samom selu se Rosomačkoj reci, koja dolazi sa severa, pridodaje njena leva pritoka, potok neobičnog imena - Šišarka:

Postoje dva tumačenja naziva sela Rosomač. Prema jednom, ime potiče od biljke rusomače (poznatije kao hoću-neću ili devojačka trava), a po drugom od reči ,,rosa''.

Na glavnom putu kroz selo je nekoliko česama:

U gornjem delu sela je Crkva Svete Petke (Paraskeve), jedna od najlepših u pirotskom kraju. Sagrađena je 1868. godine:

Sa zvonika crkve je lep pogled na selo:

Iza crkve je centar sela sa spomen-česmom:

Ja sam Rosomač kroz niz planinarskih akcija upamtio po velikom broju starih ,,fića''. Najviše ih je u delu sela prema Rosomačkom vrhu:

Najseverniji deo sela je uz Rosomačku reku - polazno mesto za osvajanje vodopada Rosomački skok ili pograničnog vrha Tupanac (1673 m):

U Rosomaču je 1911. godine rođen Vojislav Ilić, prvi srpski dirigent. Ljubav prema duhovnoj muzici navodi ga da u periodu od 1926. do 1932. pohađa Bogosloviju u Sremskim Karlovcima. U periodu od 1931. do 1937. godine bio je dirigent muškog hora Pravoslavnog bogoslovskog fakulteta u Beogradu. Od 1936. godine pevač u ovom horu bio je i Gojko Stojčević, budući patrijarh srpski Pavle. Od tog doba se između njih razvilo doživotno prijateljstvo. Upravo je patrijarh Pavle služio opelo na Ilićevoj sahrani aprila 1999. godine u Beogradu.

Za 40-ak minuta sam se iz najudaljenijeg dela Rosomača vratio do farme na Belim vodama:

Trajanje relacije: oko 3.5h

Zahtevnost relacije: srednja (3/5)

Karakteristike: lepa deonica za rekreativnu šetnju (oko 8 km u oba pravca); lep pogled na okolinu i mogućnost da se relacija produži usponom na Rosomački vrh ili spustom do Slavinjskog grla; samo selo Rosomač može da posluži kao polazna tačka za osvajanje i istraživanje jednog dela Stare planine

Rizici: nema ih